Yeruusaalem, 29 September, 2025 (TPS-IL) — Madaxweyne Donald Trump ayaa Isniintii soo bandhigay qorshe ballaaran oo lagu soo afjarayo dagaalka Gasa, isagoo isku soo bandhigay inuu yahay dhexdhexaadiye iyo sidoo kale kormeeraha dib-u-dhiska dhulkaasi. Isagoo la jooga Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Binyamiin Netanyaahu Aqalka Cad, Trump wuxuu sheegay in Israa’iil ay aqbashay hindisaha isla markaana uu ku kalifay Xamaas inay sidaas oo kale sameeyaan.
“Dagaalkani wuu istaagi karaa hadda haddii labada dhinac ay isku raacaan,” Trump ayaa yiri. “72 saacadood gudahood markii ay Israa’iil aqbasho, waa in la sii daayaa dhammaan dadka la haysto. Haddii Xamaas ay diido, Israa’iil waxay heli doontaa taageeradayda buuxda si ay u dhammaystirto hawsha.”
Qorshaha — oo ah dukumeenti 20 qodob ka kooban oo ay soo saartay Aqalka Cad — wuxuu qeexayaa xabad-joojin degdeg ah, soo celinta Israa’iiliyiinta la afduubay, burburinta kaabayaasha milatariga Xamaas, iyo dadaal caalami ah oo ballaaran oo lagu dhisi doono Gasa. Waxay dhigaysaa Trump laftiisa hoggaanka “Guddi Nabadeed” cusub oo loo xilsaaray maamulka Marinka Gasa inta lagu jiro xilliga kala guurka, iyadoo Ra’iisul Wasaarihii hore ee Ingiriiska Tony Blair uu yahay la-hawlgalayaal muhiim ah.
Netanyaahu, oo wajahaya cadaadis sii kordhaya si uu u soo bandhigo aragti dagaal-ka-dambe, wuxuu bixiyay taageeradiisa buuxda. “Waan taageerayaa qorshahaaga ku saabsan joojinta dagaalka Gasa kaas oo gaaraya yoolalkayagii dagaalka,” ayuu ku yiri Trump intii lagu guda jiray kulankoodii wada jirka ahaa. “Waxay damaanad qaadaysaa in Gasa aysan mar dambe khatar ku noqon doonin Israa’iil.”
Wuxuu uga digay hoggaamiyeyaasha Xamaas in diidmadu ay la iman doonto qiimo weyn. “Tani waxaa loo samayn karaa si fudud, ama waxaa loo samayn karaa si adag. Laakiin waa la samayn doonaa,” ayuu yiri Netanyaahu.
Dukumeentiga wuxuu qeexayaa tillaabooyin taxane ah oo ku bilowda geynta ciidamada Israa’iil meelaha la isku raacay markii la shaaciyo xabad-joojinta. Dadka la haysto waxaa la sii dayn doonaa saddex maalmood gudahood, waxaana ku xigi doonta sii daynta 250 Falastiiniyiin ah oo xukunno dil ah ku jira iyo in ka badan 1,700 maxbuus oo la xiray tan iyo Oktoobar 7, 2023. Mid kasta oo meydka Yuhuud la haysto oo la soo celiyo, Israa’iil waxay dib ugu celin doontaa meydadka 15 Falastiiniyiin ah.
Trump wuxuu sheegay in heshiisku uu siinayo xubnaha Xamaas fursad ay uga baxaan haddii ay ka tagaan argagixisada. Kuwa hubka dhiga oo ballan qaada inay si nabad ah wada noolaadaan waxaa la siin doonaa cafis, halka kuwa doorta barakac ay si nabad ah uga bixi karaan Gasa una guuri karaan dalal kale. “Ma jiro qof lagu qasbi doono inuu tago,” ayuu yiri Trump. “Laakiin dadka jooga waa inay gacan ka geystaan dhisidda Gasa oo aan argagixiso lahayn.”
Gargaar bani’aadannimo oo ballaaran ayaa isla markiiba raaci doona, kaas oo ay kormeerayaan Qaramada Midoobay, Dayaxa Cas, iyo ururro kale oo dhexdhexaad ah. Koronto, biyo, agab caafimaad, cunto, iyo qalab culus oo lagu saarayo burburka ayaa Gasa u soo galaya qayb ka mid ah waxa qorshuhu ku tilmaamayo dadaal dib-u-dhis oo dhammaystiran.
Guddi Falastiiniyiin ah oo farsamaysan, oo ay taageerayaan khuburo caalami ah, ayaa maamuli doona gobolka ilaa Maamulka Falastiiniyiinta uu fuliyo dib-u-habayn u suurta galisa inay dib ula wareegaan hoggaanka. Inta lagu jiro wakhtigan, “Ciidamo Caalami ah oo Xasilin ah” oo ka kooban cutubyo Maraykan ah, Masar, Urdun, iyo Carab ah ayaa tababar siin doona booliska maxalliga ah, waxayna ilaalin doonaan xuduudaha, waxayna xaqiijin doonaan in hubka iyo godadka la burburiyay.
Qorshuhu wuxuu kaloo ka kooban yahay aragti dhaqaale oo lagu daydayayo waxa loo yaqaan “ magaalooyinka mucda” ee Khaliijka, isagoo ballan qaadaya goobo maalgashi iyo heshiisyo ganacsi oo mudnaanta leh oo loogu talagalay abuurista shaqooyin. Trump wuxuu ku tilmaamay barnaamijka sidii waddo loo marayo “rajo iyo sharaf dadka deggan Gasa, kuwaas oo ku filan u soo maray dhibaato.”
Netanyaahu wuxuu qorshaha u arkayay mid ah digniin iyo fursadba. “Waxaan ku kalifayaa Falastiiniyiinta inay mas’uuliyad iska saaraan aayahooda,” ayuu yiri. “Taasi waa waxa qorshuhu siinayo: mas’uuliyad ku aaddan mustaqbalkooda.”
Dibloomaasiyadda gobolka ayaa ahayd asalka ku dhawaaqista. Horraantii maalintaas, Trump wuxuu fududeeyay wicitaan taleefan oo dhexmaray Netanyaahu iyo Ra’iisul Wasaaraha Qatar Maxamed bin Cabdiraxmaan bin Jaasim Al-Thani. Netanyaahu wuxuu u adeegsaday wadahadalka inuu ka raaligaliyo weerarkii Israa’iil ee 9-kii September ee ka dhacay Qatar kaas oo lagu dilay dhowr ka tirsan Xamaas iyo ilaalo u dhashay Qatar, laakiin uu ka fogaaday hoggaamiyeyaasha sare ee kooxda. Qatar waxay joojisay doorkeedii dhexdhexaadinta ka dib dhacdada, waxaana saraakiisha Maraykanka ay rajaynayaan in wicitaankii Isniintii uu dib u furi karo kanaalkaasi.
Inkastoo Trump uu ku kalsoon yahay, waxaa weli jira hubanti la’aan weyn. Xamaas ma aysan bixin jawaab, iyo heerka tanaasulada loo baahan yahay — laga bilaabo hub-ka-dhigista ilaa aqbalida ciidamo amniga caalami ah — waxay noqon lahayd jabitaan weyn oo ka yimid boosaskoodii hore. Trump wuxuu qiray khatarta. “Waa run in Xamaas aysan weli ogolaan,” ayuu yiri. “Laakiin haddii ay diidaan, Israa’iil waxay leedahay taageeradayada buuxda si ay hal mar iyo dhammaan u baabi’iso khatarta.”
Hindisaha wuxuu sidoo kale tilmaamayaa aragti siyaasadeed oo dheer. Haddii dib-u-dhisku guulaysto oo dib-u-habayn Falastiiniyiin la sameeyo, qaab-dhismeedku wuxuu “baarayaa shuruudaha madax-banaanida Falastiiniyiinta” wuxuuna aasaasayaa hab wada-hadal joogto ah oo u dhexeeya Israa’iil iyo Falastiiniyiinta.
Si kastaba ha ahaatee, hadda, su’aasha degdegga ah waa in la arki doonaa haddii rasaastu aamusi doonto. “Doorashadu waxay ku taal gacanta Xamaas,” ayuu yiri Trump. “Nabaddu waxay bilaaban kartaa usbuucan — ama Israa’iil way sii wadi doontaa ilaa Xamaas ay ka dhammaato.”
In ka badan 1,200 qof ayaa la dilay, 252 Israa’iiliyiin ah iyo ajaanib ayaa loo qafaashay weeraradii Xamaas ee ka dhanka ahaa bulshooyinka Israa’iil ee u dhow xadka Gasa 7-dii Oktoobar. Laga soo bilaabo 48-dii qof ee weli la haysto, waxaa la rumaysan yahay inay nool yihiin ilaa 20.
