Waxaa qoray Pesach Benson • 17 Sebtembar, 2025
Yeruusaalem, 17 Sebtembar, 2025 (TPS-IL) — Dadka ku nool Israa’iil ayaa gaaray qiyaastii 10.15 milyan, laakiin xog cusub oo ka soo baxday Xafiiska Dhexe ee Tirakoobka (CBS) oo la shaaciyay Arbacadii ayaa muujisay hoos u dhac ku yimid heerka koboca iyo koror ku yimid dadka dalka ka baxaya oo ah isbeddellada ugu muhiimsan ee dadweynaha. Tirakoobka ayaa la shaaciyay ka hor Roosh Hashaana, oo ah sanadka cusub ee Yuhuuda, kaasoo bilaabanaya Isniinta marka qorraxdu dhacdo.
Yuhuudda iyo dadka kale ayaa ka kooban qiyaastii 7.76 milyan oo qof, ama 78.5% dadka guud, halka Carabta ay yihiin ku dhawaad 2.13 milyan, oo ka dhigan 21.5%. Intaa waxaa dheer, ku dhawaad 260,000 oo muwaadiniin ajnabi ah ayaa ku nool Israa’iil, taasoo tirada guud ee muwaadiniinta Israa’iil ka dhigaysa wax yar ka yar 9.89 milyan.
Sanadkii Yuhuuda ee la soo dhaafay, dadka ayaa kordhay qiyaastii 101,000 oo qof, taasoo ka dhigan heer koboc ah 1%, hoos uga dhacday 1.2% sanadkii 2014 iyo 2% sanadkii 2013. CBS ayaa sababta hoos u dhaca u saartay isbeddellada ku yimid sida loo tiriyo dadka baxaya iyo kuwa soo laabanaya ee Israa’iiliyiinta, oo ay weheliyaan isbeddel taban oo ku yimid soo-gelyada: qiyaastii 28,000 oo Israa’iiliyiin ah ayaa ka baxay dalka marka loo eego kuwa soo galay sidii soo-galeeyaal. Si kastaba ha ahaatee, waxaa soo galay qiyaastii 25,000 oo soo-galeeyaal cusub ah, oo ay ku jiraan 5,000 oo la xiriira mideynta qoyska, waxaana dibadda ka soo laabtay qiyaastii 21,000 oo Israa’iiliyiin ah.
Kobacda dabiiciga ah ee dadweynaha ayaa weli ah darajada ugu weyn ee koboca. Waxaa la dhalay qiyaastii 179,000 oo dhallaanka ah sanadkii la soo dhaafay, halka ay dhinteen 50,000 oo qof. Dadka waaweyn ee dhintay, ku dhawaad 24% waxaa sabab u ahaa kansarka iyo 12% cudurrada wadnaha. Nolosha dheer ee Israa’iil waa 81.4 sano oo ragga ah iyo 85.5 sano oo haweenka ah, taasoo muujineysa horumar joogto ah oo ku yimid daryeelka caafimaadka iyo heerarka nololeed.
Xogta CBS ayaa sidoo kale muujisay muuqaalka bulsho iyo dhaqan ee Israa’iil. Dadka waaweyn ee Yuhuudda ah, 42.7% waxay isku tilmaamaan kuwo aan diin lahayn, 33.5% kuwo caado ah (inta badan aan si xoog leh u diin lahayn), 12% kuwo diin leh, iyo 11.4% kuwo Ortodoks ah. Qaababka qoyska ayaa muujinaya in ka badan 48,000 oo lammaane ay guursadeen sanadkii la soo dhaafay, halka qiyaastii 15,000 ay furriin. Dhalmada ayaa weli ah mid aad u sarreysa, celcelis ahaan 2.87 carruur ah haweeney kasta.
Tirakoobka guryaha ayaa muujiyay in 62.7% oo Israa’iiliyiin ah ay ku nool yihiin guryo ay iyagu leeyihiin, inkastoo kaliya qiyaastii saddex meelood meel ay si buuxda u bixiyeen deynta guryahooda. Celceliska kharashka bilaha ah ee guryaha waa qiyaastii 17,600 oo shekel ($4,700), iyadoo guryaha, gaadiidka, iyo cuntada ay qaataan qaybaha ugu waaweyn. Isticmaalka tignoolajiyada ayaa ballaaran: 98% oo guryaha ah ayaa leh ugu yaraan hal taleefan gacanta ah, iyo 77% waxay leeyihiin kombiyuutar.
Inkastoo ay jiraan caqabado dhaqaale iyo dadweyne, intooda badan oo Israa’iiliyiin ah ayaa sheegaya inay ku qanacsan yihiin noloshooda – in ka badan 91% guud ahaan, iyadoo heerarka ay xoogaa ka sarreeyaan Yuhuudda (92.4%) marka loo eego Carabta (85.5%). Qiyaastii kala bar ayaa filaya inay xaaladdooda dhaqaale hagaagto sanadaha soo socda.
